هملت با طعم ایرانی

گزارش آخرین جلسه نمایشنامه خوانی انجمن بازیگران در خانه هنرمندان ایران

آخرین جلسه نمایشنامه خوانی انجمن بازیگران در خانه هنرمندان در سال 95 به خوانش نمایشنامه هملت به روایت شهرام احمدزاده و خوانش و کارگردانی آرش دادگر اختصاص داشت که روز شنبه 30 بهمن ساعت 18 در تالار استاد انتظامی خانه هنرمندان ایران برگزار شد.
بهزاد فراهانی رییس انجمن بازیگران خانه تئاتر در ابتدای جلسه ضمن خوش آمد گویی و معرفی اثر از آرش دادگر دعوت کرد تا برای خوانش نمایشنامه بر روی صحنه حاضر شود ، دادگر نیز خوانش خود را شروع کرد و به تنهایی به جای تمامی اشخاص نمایش دیالوگ گفت و خوانش را انجام داد.
خوانش دادگر همراه با بازی و انتقال حس اشخاص نمایش بود و با توجه به اینکه خوانش او حدود 80 دقیقه زمان برد اما ریتم خوب و مناسبی داشت که یکی از دلایل آن این بود که دادگر هنگام خوانش ، اسم اشخاص نمایش را در شروع دیالوگشان نمی گفت و همین موضوع باعث می شد تا ریتم کار سریع تر بشود و البته در پاره ای از مواقع احتمالا تماشاچیان دچار سردرگمی در تشخیص اشخاص نمایش می شدند که دادگر هوشمندانه تلاش می کرد با تغییر لحن خود این تفکیک را بدون نام بردن از شخصیت ها ایجاد کند.
پس از خوانش نمایشنامه و استراحتی کوتاه جلسه پرسش و پاسخ شروع شد و شهرام احمدزاده نویسنده نمایشنامه و تاج الدین به عنوان کارشناس جلسه در کنار آرش دادگر نشستند.
ابتدا دادگر توضیح داد: که این متن حاصل چهار سال تلاش و کار احمد زاده است و ما در اجرای این نمایش از چهار متنی که او هر بار نوشت و بعد اصلاح شد استفاده کردیم.در واقع ما از سال 80 تصمیم گرفتیم تا به بازنویسی متون کلاسیک (رمان و نمایشنامه ) دست بزنیم و به نظر من هملت کاملترین آنها بود.من به عنوان کارگردان از هملت یک کالبد شکافی می خواستم ما قصد داشتیم تا زمان را به هم بریزیم. زمان نمایشی اثر شکسپیر دو ماه است اما زمان واقعی در داستان 10 سال است.
تاج الدین نیز اشاره داشت که بعضی ها این شیوه کار و پراکندگی را دوست دارند اما بعضی ها نه، و معتقدند که این کار منجر به تخریب درام مبدا می شود و اولین پرسش این است که چرا اقتباس و مرز بین اثر و اقتباس کجاست ؟
شهرام احمدزاده نویسنده نمایشنامه پاسخ داد: که ما به نمایشنامه هملت وابسته هستیم اما تغییراتی دادیم اما خط اصلی وجود دارد به طور مثال نقش گورکن بزرگ شده است اما این تصمیم من نبود بلکه در خود متن این امکان وجود داشت.
آرش دادگر در پاسخ به سوال یکی از تماشاچیان در خصوص شیوه کارگردانی خود گفت : ما تصمیم گرفته ایم که تئاتر کار نکنیم که تئاتر کار کرده باشیم. تصمیم گرفتیم به شکل گروهی این کار را انجام دهیم من و نویسنده نمایشنامه، و انتخاب شکسپیر از این جهت انجام شد که به من امکان کالبد شکافی را می دهد و در نمایشنامه هملت به من اجازه داده می شد که تماتیک مرگ را در الویت قرار دهم و سوال کنم که چرا مرگ اینقدر عادی شده است؟ این اتفاق هم در شخصیت های نمایشنامه هملت وجود دارد و هم در کشور من چرا که من در زمان مدرسه مجبور بودم مدام بگویم مرگ بر این و مرگ بر آن و .....
ما در نمایشنامه هملت چیدمانی می کنیم که در نمایشنامه وجود دارد اما ما آن اتفاقات را نمی بینیم.
در شاه لیر و مکبث هم همینطور است چیزهایی که نمی بینیم با چیزهایی که می بینیم ترکیب می شوند من مرگ ، کشتن و فحشا را از مملکتم می گیرم.
بهزاد فراهانی که در بین تماشاچیان نشسته بود گفت : من سوالم این است که وقتی نویسنده ما قدرت این را دارد که شرایط روز ما را در آثاز شکسپیر پیدا کند چرا خودش نمی نویسد و چرا از آثار ایرانی استفاده نمی کند؟ و چرا دوستان نویسنده ما دوست دارند در خرده های سفره خارجی ها دنبال حل ماجرا باشند؟ آیا نگران این هستید که اگر از روی آثار ایرانی نوشته می شد جلوی کار گرفته می شد؟
دادگر در پاسخ این سوالها گفت : بارها این تصمیم را گرفتیم اما این آثار و اسطوره ها پسر خاله و صاحبان زیادی دارند و در تجربه های قبلی دچار مشکل شدیم و به ما اجازه ندادند راحت کار کنیم به طور مثال در نمایشی به شرطی اجازه اجرا گرفتیم که رستم باید ایستاده می مرد.من با شخصیت مکبث و شاه لیر این مشکلات را ندارم.
فراهانی نیز گفت : من یکی از این صاحبان و پسرخاله ها هستم و معتقدم وقتی کروساوا به سراغ مکبث و در اعماق می رود چیزی به اصل اثر اضافه می کند اما تو با هملت مشکلات خودت را می گویی من می گویم یا بر اثر بیافزاییم یا رهایش کنیم.می شود برای درام و نوشتن از شخصیت هایی مانند انوشیروان و نادر شاه استفاده کرد.
یکی از تماشاچیان نیز از دادگر پرسید که آیا انتقال مفاهیم ، مشکلات و انتقاد ازجامعه در قالب نمایش هملت و استفاده از نام کشور دانمارک فقط راهی برای گریز از ممیزی و رسیدن به امکان اجرا نیست ؟چرا این مفاهیم و انتقادات خود را در قالب یک کار ریالیسم به طور مستقیم انتقال نمی دهید؟
کارگردان جلسه نمایشنامه خوانی هملت پاسخ داد: من معتقدم که کسانی هستند که دارند این کار را در بستر ریالیسم انجام می دهند و چه لزومی دارد که ما هم تکرار کنیم، ضمن اینکه من نیاز به یک پلی میکر و بازیساز در وسط میدان دارم که شخصیت های ایرانی به نظر من این قابلیت را ندارند و تک بعدی هستند اما شخصیت های درام های غربی این ویژگی چند وجهی را در خود دارند.

 

 محید قربانی

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید